تپش قلب و تنگی نفس بعد از غذا خوردن، تجربه ای است که خیلی ها آن را ترسناک توصیف می کنند: تازه از سر سفره بلند شده اید و ناگهان قلبتان تند و محکم می زند و نفستان بالا نمی آید. خبر خوب این است که در بیشتر موارد این حالت خطرناک نیست و ریشه گوارشی دارد، اما گاهی نشانه یک مشکل قابل درمان است که نباید نادیده بماند. در این مقاله بر پایه منابع انجمن قلب آمریکا، کالج قلب آمریکا و انجمن قلب اروپا می خوانید چرا این حالت رخ می دهد، چطور علت آن را از روی زمان و نشانه های همراه حدس بزنید و کی باید به پزشک مراجعه کنید.
چرا بعد از غذا خوردن ضربان قلب بالا می رود؟
هضم غذا کار سنگینی برای بدن است. پس از هر وعده، بخش زیادی از خون به سمت معده و روده می رود و برای اینکه فشار خون در بقیه بدن افت نکند، سیستم عصبی خودکار ضربان قلب را بالا می برد. همزمان معده پر، دیافراگم را به سمت بالا فشار می دهد و فضای ریه ها کمتر می شود. نتیجه ساده است: احساس تپش قلب و نفس کم آوردن، مخصوصا بعد از یک وعده سنگین. تا اینجا طبیعی است؛ مشکل وقتی شروع می شود که این پاسخ از حد بگذرد یا بدن نتواند آن را جبران کند.
مهم ترین علت های تپش قلب و تنگی نفس بعد از غذا خوردن
۱. وعده سنگین، پرچرب و پرکربوهیدرات
هرچه حجم غذا بیشتر و کربوهیدرات آن بالاتر باشد، خون بیشتری به دستگاه گوارش می رود و واکنش قلب شدیدتر است. غذاهای پرنمک و فرآوری شده هم با احتباس مایعات این حالت را تشدید می کنند.
۲. افت فشار خون پس از غذا
در برخی افراد فشار خون در دو ساعت اول پس از غذا حدود بیست واحد یا بیشتر افت می کند و نتیجه آن سرگیجه، ضعف، تاری دید، تپش قلب و گاهی غش است. این حالت به ویژه در افراد بالای شصت و پنج سال، مبتلایان به دیابت، بیماران فشار خون بالا و مصرف کنندگان داروی فشار شایع است و بیشتر پس از وعده های پرکربوهیدرات رخ می دهد.
۳. افت قند خون واکنشی
یک تا چهار ساعت پس از غذا، ترشح بیش از اندازه انسولین می تواند قند خون را پایین بیاورد. نشانه های همراه آن معمولا تعریق، لرزش دست، گرسنگی ناگهانی، اضطراب و ضعف است. این حالت در افرادی که جراحی معده انجام داده اند شایع تر است.
۴. رفلاکس، نفخ و فشار معده روی قلب
پرخوری، نوشابه گازدار، غذاهای نفاخ و فتق دیافراگم باعث می شوند معده متسع به قفسه سینه فشار بیاورد و عصب واگ را تحریک کند. نتیجه آن تپش قلب، احساس پرش و کوتاه شدن نفس است؛ حالتی که با دراز کشیدن یا خم شدن بعد از غذا بدتر می شود و یکی از شایع ترین و کمتر شناخته شده ترین علت های این مشکل است.
۵. کافئین، غذاهای محرک و برخی افزودنی ها
چای و قهوه پررنگ بعد از غذا، شکلات، نوشیدنی انرژی زا، غذاهای بسیار تند و برخی افزودنی های طعم دهنده در افراد حساس می توانند ظرف نیم ساعت تپش قلب ایجاد کنند.
برای اطلاعات بیشتر بخوانید: علائم استرس قلبی
۶. حساسیت یا آلرژی غذایی
اگر تپش قلب و تنگی نفس همیشه بعد از یک ماده غذایی خاص و همراه با خارش، کهیر، تورم لب یا دل درد رخ می دهد، پای حساسیت غذایی در میان است و باید جدی گرفته شود.
۷. کم خونی، اختلال تیروئید و اضطراب
کم خونی و پرکاری تیروئید ضربان پایه قلب را بالا می برند، بنابراین فشار طبیعی هضم غذا در این افراد بیشتر حس می شود. اضطراب و حملات پانیک هم می توانند دقیقا همین تصویر را بسازند.
۸. علت های قلبی که نباید از قلم بیفتند
بی نظمی ضربان قلب، نارسایی قلب و کاهش خون رسانی به عضله قلب هم می توانند با تپش قلب و تنگی نفس بعد از غذا خود را نشان دهند. در نارسایی قلب، تنگی نفس با دراز کشیدن بدتر می شود و ورم پا هم دیده می شود.
یک عادت ساده که بسیاری از موارد را بدتر می کند دراز کشیدن یا چرت زدن بلافاصله بعد از غذا، هم رفلاکس و فشار معده روی دیافراگم را زیاد می کند و هم افت فشار پس از غذا را تشدید می کند. یک پیاده روی آرام ده تا پانزده دقیقه ای انتخاب بسیار بهتری است. |
علت احتمالی را از روی الگوی علائم حدس بزنید
الگوی علائم شما | احتمال بیشتر به چه چیزی اشاره دارد |
سرگیجه و سیاهی رفتن چشم، نیم تا یک ساعت بعد از غذا، بیشتر در سالمندان | افت فشار خون پس از غذا |
تعریق، لرزش و گرسنگی شدید، یک تا چهار ساعت بعد از غذا | افت قند خون واکنشی |
نفخ، آروغ و سوزش سر دل، بدتر با دراز کشیدن یا خم شدن | رفلاکس و فشار گوارشی بر عصب واگ |
ضربان کاملا نامنظم که چند دقیقه یا بیشتر ادامه دارد | بی نظمی ضربان قلب و نیاز به نوار قلب |
تنگی نفس همراه ورم پا و خستگی با فعالیت کم | لزوم بررسی عملکرد قلب |
هشدار جدی؛ در این شرایط بلافاصله با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید درد یا فشار قفسه سینه بیش از چند دقیقه، درد انتشاری به فک، گردن یا بازو، عرق سرد همراه تهوع، از حال رفتن، یا تنگی نفس شدیدی که با نشستن بهتر نمی شود. اگر پس از خوردن یک غذای خاص دچار تورم لب و زبان، خس خس سینه یا کهیر سراسری شدید هم فورا اقدام کنید. منتظر ماندن در این شرایط خطرناک است. |
چه کارهایی این حالت را کم می کند؟
◄ وعده ها را کوچک تر و تعداد آنها را بیشتر کنید؛ یک وعده بزرگ را به دو وعده سبک تقسیم کنید.
◄ کربوهیدرات ساده و شیرینی را در وعده کم کنید و پروتئین، سبزیجات و فیبر را بالا ببرید.
◄ بین وعده ها آب کافی بنوشید، اما حجم زیاد مایعات همراه غذا را کم کنید.
◄ چای و قهوه پررنگ را بلافاصله بعد از غذا نخورید و مصرف نوشیدنی گازدار را محدود کنید.
◄ آرام و با جویدن کامل غذا بخورید تا هوای کمتری وارد معده شود.
◄ دو ساعت بعد از شام دراز نکشید و شام را زودتر و سبک تر بخورید.
◄ یک دفترچه دو هفته ای بنویسید: چه خوردید، چه ساعتی، چه علائمی و چند دقیقه بعد. این یادداشت ساده بیشترین کمک را به پزشک می کند
سوال های شایع درمورد تپش قلب و تنگی نفس بعد از غذا خوردن
تپش قلب بعد از غذا خوردن خطرناک است؟
در بیشتر موارد خیر و ظرف چند دقیقه برطرف می شود. اما اگر همراه درد قفسه سینه، غش، ضربان کاملا نامنظم یا تنگی نفس شدید باشد یا تکرار شود، باید بررسی شود.
چرا بعد از غذا نفسم می گیرد؟
معده پر دیافراگم را بالا می برد و فضای ریه ها را کم می کند. رفلاکس، اضافه وزن، نفخ و در موارد کمتر نارسایی قلب یا بیماری ریوی هم می توانند نقش داشته باشند.
چه آزمایش هایی لازم است؟
معمولا اندازه گیری فشار خون قبل و یک ساعت بعد از غذا، نوار قلب، آزمایش خون شامل قند، شمارش خون و بررسی تیروئید و در صورت لزوم هولتر ریتم قلب یا اکوکاردیوگرافی.
اگر فقط بعد از غذاهای خاص رخ دهد چه؟
این الگو بیشتر به سمت حساسیت غذایی، کافئین یا رفلاکس می رود تا بیماری قلبی، اما ثبت دقیق آن در دفترچه علائم برای تشخیص ضروری است.
دکتر معصومه نوری متخصص قلب و عروق
یک نوار قلب ساده و معاینه تخصصی می تواند خیال شما را راحت کند. رزرو نوبت آنلاین: نوبت دهی تلفن کلینیک: شماره تماس |
